�?linianki to gruczo�?y wydzielnicze. S�? dobrze unerwione i unaczynione, szybko reaguj�? na zmiany równowagi wewn�?trznej ustroju i same maj�? na ni�? wp�?yw. Kiedy choruj�?, w jamie ustnej zachodz�? niekorzystne zjawiska, które mog�? z czasem rzutowa�? na funkcjonowanie innych obszarów organizmu. Dzieje si�? tak, ponieważ:

• �?linianki poprzez uk�?ad ch�?onny, krwiono�?ny i nerwowy oraz obszar przestrzeni mi�?dzypowi�?ziowych s�? powi�?zane bezpo�?rednio lub po�?rednio z reszt�? cia�?a;
• zaburzenia w wydzielaniu �?liny i zmiana jej jako�?ci przek�?adaj�? si�? na kondycj�? �?luzówki wy�?cie�?aj�?cej jam�? ustn�? oraz z�?bów, co z kolei wp�?ywa na zdrowie wielu uk�?adów wewn�?trznych.

Trzeba pami�?ta�?, że �?lina nie tylko u�?atwia rozdrabnianie pokarmu w procesie żucia, ale również pe�?ni inne role: omywa wn�?trze jamy ustnej, nawilża tkanki, chroni przed uszkodzeniami �?luzówki, zabezpiecza przed zbyt szybkim osadzaniem si�? bakteryjnego biofilmu i dzia�?a jak bufor zapewniaj�?cy w�?a�?ciw�? warto�?�? pH w jamie ustnej. Zatem kiedy �?linianki niedomagaj�?, reperkusje tego stanu organizm odczuwa bardzo szybko.

Choroby �?linianek mog�? by�? wywo�?ane przez:

Wirusy �?? powodowane przez nie schorzenia to:

• �?winka, zwana też nagminnym zapaleniem �?linianek �?? z ostrym pocz�?tkiem, objawami ogólnoustrojowymi, gor�?czk�?, zajmuj�?ca najpierw �?linianki z jednej strony g�?owy, a po 2-3 dniach �?? z drugiej, powoduj�?ca siln�? bolesno�?�? w okolicy przyusznej i podżuchwowej oraz obrz�?k �?linianek przyusznych, a czasem także �?linianek podżuchwowych czy dna jamy ustnej. Raz przebyta, daje odporno�?�? na ca�?e życie.
• Zapalenia gruczo�?ów �?linowych �?? mog�? to by�? skutki zakażenia różnymi wirusami, np. grypy, żó�?taczki, anginy opryszczkowej, enterowirusów i najcz�?�?ciej dotycz�? �?linianek przyusznych. Mog�? pojawi�? si�? raz, przyj�?�? posta�? ostr�? i znikn�?�?, ale mog�? też mie�? charakter nawrotowy lub wej�?�? w stan przewlek�?y.
• Cytomegalia �?linianek �?? choroba wrodzona lub nabyta, która przy pierwotnym zakażeniu może by�? �?miertelna dla noworodków lub osób z niedoborem odporno�?ci i na któr�? �?? jak na razie �?? nie mamy skutecznego lekarstwa. Objawami może przypomina�? gryp�? lub mononukleoz�?, z gor�?czk�?, powi�?kszeniem w�?z�?ów ch�?onnych, zapaleniem gard�?a i powi�?kszeniem �?linianek �?? najcz�?�?ciej przyusznych.

Bakterie �?? skutkiem zakażenia nimi mog�? by�?:

• Ostre ropne zapalenie �?linianek �?? to rezultat krwiopochodnego zakażenia. Przyczyna znalezienia si�? bakterii w ustroju może by�? b�?aha, np. niewielkie uszkodzenie w obszarze twarzoczaszki, zerwana ci�?g�?o�?�? tkanek podczas zabiegu dentystycznego lub poważna, np. zakażenie ogólnoustrojowe gronkowcem. Choroba przebiega z symptomami ogólnymi, szczególnie burzliwie u niemowl�?t, a objawia si�? silnym obrz�?kiem �?linianki, bólem, biegunk�?, dreszczami, wysok�? gor�?czk�?, szcz�?ko�?ciskiem oraz tkliwo�?ci�? okolicy �?linianki.
• Nawracaj�?ce zapalenie �?linianki przyusznej �?? może to by�? konsekwencja wielu różnych schorze�?: mukowiscydozy, zakażenia wirusowego ogólnoustrojowego lub obejmuj�?cego tylko �?linianki, go�?�?ca, schorze�? autoimmunologicznych, zaburze�? neurowegetatywnych. Pocz�?tek może by�? bezobjawowy lub nast�?pi�? nagle, np. pod wp�?ywem jedzenia czy nadej�?cia ch�?odnego frontu atmosferycznego. Do zaostrze�? i nawrotów może dochodzi�? nawet kilkana�?cie razy w roku, powoduj�?c tkliwo�?�? i powi�?kszenie gruczo�?u �?linowego oraz sucho�?�? w jamie ustnej.

Czynniki inne lub nieznane, których skutkiem s�?:

• Nowotwory �?linianek �?? ich przyczyny najcz�?�?ciej pozostaj�? nieznane, ale pod uwag�? brane s�? zmiany zachodz�?ce w starzej�?cym si�? ustroju i kontakt z chemikaliami podczas pracy zawodowej. Najcz�?�?ciej pojawiaj�? si�? u osób po 60-tym roku życia. Guzy �?linianek mog�? by�? �?agodne (ok. 3/4 przypadków) lub �?? rzadziej �?? z�?o�?liwe. Kiedy urosn�?, objawiaj�? si�? jako charakterystyczne, ob�?e uwypuklenia tkanek.
• Kamica �?linianek �?? kamienie mog�? pojawi�? si�? w �?liniankach po jednej stronie g�?owy lub obustronnie. Ich powstawanie �?�?czy si�? m.in. z przebytymi stanami zapalnymi �?linianek, zw�?żeniem przewodów odprowadzaj�?cych �?lin�?, zmian�? w�?a�?ciwo�?ci �?liny czy wytr�?caniem si�? w niej zwi�?zków mineralnych. Mog�? powodowa�? ból, niekiedy silny, o charakterze kolki, powi�?kszenie i obrz�?k �?linianki oraz blokowa�? �?wiat�?o przewodu wyprowadzaj�?cego wytworzon�? �?lin�?.

Wymienione wyżej czynniki chorobotwórcze mog�? wywo�?a�? również rzekome zapalenie �?linianek, czyli stan, w którym tak naprawd�? choruj�? w�?z�?y ch�?onne zlokalizowane wewn�?trz �?linianki przyusznej, a nie sam gruczo�? �?linowy, cho�? objawy s�? takie same, jak w zapaleniu �?linianki. Czynniki zapalne docieraj�? do w�?z�?ów ch�?onnych w �?liniankach wraz z limf�? z wielu okolic twarzoczaszki i je�?li w którymkolwiek z tych obszarów istnieje zakażenie, czynniki, które je wywo�?uj�?, trafi�? pr�?dzej czy później do �?linianki.

Choroby �?linianek mog�? prowadzi�? do powik�?a�?, czasem groźnych, czasem k�?opotliwych, dlatego nie należy tych schorze�? lekceważy�?. Komplikacje zdrowotne b�?d�?ce skutkiem chorób �?linianek mog�? dotyczy�? tylko obszaru g�?owy albo też innych, czasem odleg�?ych rejonów cia�?a �?? co wynika z faktu, że �?linianki poprzez silne unerwienie i unaczynienie oraz osadzenie w przestrzeniach mi�?dzypowi�?ziowych g�?owy powi�?zane s�? systemowo z ca�?ym organizmem.

Choroby �?linianek mog�? powodowa�?:

• zaburzenia w wydzielaniu �?liny �?? je�?li jest jej mniej, w jamie ustnej pojawia si�? uczucie sucho�?ci (kserostomia);
• zmiany w�?a�?ciwo�?ci i wygl�?du �?liny �?? najcz�?stsze w schorzeniach o charakterze zapalnym i zakaźnym, kiedy �?lina z wydzieliny naturalnie przejrzystej i bezbarwnej zmienia si�? w ropn�? i m�?tn�?;
• zablokowanie uj�?cia wydzielanej �?liny �?? pojawia si�? w przebiegu chorób o charakterze zakażenia, w stanach zapalnych i w kamicy �?linianek;
• wtórne stany zapalne nawet w odleg�?ych narz�?dach, np. w trzustce, uk�?adzie nerwowym czy p�?ciowym;
• przetoki w skórze twarzy, przewodzie s�?uchowym czy w jamie ustnej;
• martwic�? tkanek �?? w samych �?liniankach lub w narz�?dach odleg�?ych, np. w przewodzie s�?uchowym, co w tym przypadku prowadzi z kolei do nieodwracalnej g�?uchoty;
• zgon �?? w przebiegu pierwotnego zakażenia wirusem cytomegalii lub wskutek rozwoju i rozprzestrzeniania si�? nowotworu z�?o�?liwego.