Przerost dziąseł to stan, w którym tkanka dziąsłowa nadmiernie się powiększa, zakrywając większą niż normalnie część korony zęba. Problem ten może prowadzić nie tylko do dyskomfortu i problemów estetycznych, ale także do poważniejszych schorzeń przyzębia.
- Zdrowe dziąsła są bladoróżowe, twarde i ściśle przylegają do zębów. W przypadku przerostu stają się one nabrzmiałe. Mogą łatwo krwawić podczas szczotkowania lub nawet jedzenia.
- W zaawansowanych stadiach nadmiar tkanki może niemal całkowicie zakryć zęby, co znacząco utrudnia ich codzienne czyszczenie i sprzyja dalszemu rozwojowi infekcji.
Dlaczego dziąsła przerastają? Główne przyczyny
Przyczyny przerostu dziąseł są zróżnicowane. Zrozumienie źródła problemu jest kluczowe dla wdrożenia skutecznego leczenia.
Przerost na tle zapalnym
To zdecydowanie najczęstsza przyczyna. Jest bezpośrednią reakcją organizmu na długotrwałe gromadzenie się płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego. Przewlekły stan zapalny, spowodowany niedostateczną higieną jamy ustnej, prowadzi do obrzęku i powiększenia objętości dziąseł.
Przerost polekowy
Niektóre leki przyjmowane przewlekle mogą wywoływać przerost dziąseł jako skutek uboczny. Dotyczy to przede wszystkim trzech grup preparatów:
- Leków przeciwpadaczkowych (głównie fenytoiny).
- Leków immunosupresyjnych (np. cyklosporyny), stosowanych często u pacjentów po przeszczepach narządów.
- Blokerów kanału wapniowego (np. nifedypiny, amlodypiny, werapamilu), używanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego i chorób serca.
Co ważne, przerost polekowy często nasila się przy współistniejącej słabej higienie jamy ustnej. Nigdy nie wolno samodzielnie odstawiać przepisanych leków - konieczna jest konsultacja z lekarzem prowadzącym.
Przerost na tle hormonalnym
Wahania stężeń hormonów płciowych mogą znacząco wpływać na reakcję dziąseł na obecność płytki bakteryjnej. Hormony, takie jak estrogen i progesteron, zwiększają przepływ krwi w dziąsłach, czyniąc je bardziej wrażliwymi, podatnymi na obrzęk i stan zapalny. Zjawisko to obserwujemy najczęściej w okresach burzy hormonalnej, czyli:
- W trakcie dojrzewania (tzw. młodzieńcze zapalenie dziąseł).
- Podczas ciąży (tzw. ciążowe zapalenie dziąseł).
- Czasami także w trakcie cyklu menstruacyjnego lub menopauzy.
Przerost uwarunkowany genetycznie
Istnieje również rzadka, dziedziczna postać przerostu, nazywana wrodzoną włókniakowatością dziąseł. W tym przypadku problem nie jest związany ze stanem zapalnym czy lekami, a z genetyczną skłonnością do nadmiernej produkcji kolagenu w tkance dziąsłowej.
Choroby ogólnoustrojowe
Czasami przerost dziąseł może być jednym z objawów poważnych chorób systemowych, takich jak białaczka, choroba Leśniowskiego-Crohna, a także niedoborów witamin (np. witaminy C).
Jako doświadczeni dentyści mamy świadomość, że choroby rozrostowe układu krwiotwórczego mogą się objawiać właśnie przerostem dziąseł. Dlatego, jeśli zauważysz u siebie taki objaw, skonsultuj się nie tylko z nami, lecz także z Twoim lekarzem pierwszego kontaktu, który przeprowadzi szczegółowy wywiad i badania.Jakie są konsekwencje przerostu dziąseł?
Nadmiernie powiększone dziąsła tracą swoją naturalną barierę ochronną. Powstają tzw. kieszonki dziąsłowe - głębokie przestrzenie między zębem a dziąsłem, w których idealne warunki do rozwoju znajdują bakterie beztlenowe. Utrudniona lub wręcz niemożliwa higiena tych miejsc prowadzi do szybkiego rozwoju zapalenia przyzębia, czyli paradontozy. Przerost utrudnia także gryzienie i jest poważnym defektem estetycznym.
Metody leczenia przerostu dziąseł
Leczenie zawsze rozpoczynamy od zdiagnozowania i, jeśli to możliwe, wyeliminowania przyczyny. Terapia zazwyczaj przebiega wieloetapowo.
- Higienizacyjna - jest to absolutna podstawa, niezależnie od przyczyny przerostu. Celem jest wyeliminowanie stanu zapalnego. W gabinecie wykonujemy pełną profesjonalną higienizację, obejmującą skaling (usunięcie kamienia naddziąsłowego i poddziąsłowego) oraz piaskowanie. Kluczowy jest również dokładny instruktaż higieny i wdrożenie przez Ciebie prawidłowych nawyków - odpowiedniego szczotkowania i nitkowania przestrzeni międzyzębowych.
- Postępowanie przyczynowe - odbywa się równolegle i polega na ustaleniu pierwotnej przyczyny i wdrożeniu leczenia. W przypadku podejrzenia przyczyny onkologicznej (białaczka), Twój lekarz rodzinny powinien niezwłocznie skierować Cię do właściwego ośrodka, do czego może wykorzystać kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego (DiLO).
- Korekcja - gdy mimo wyeliminowania stanu zapalnego i zmiany leków dziąsła nie wracają do prawidłowego kształtu, konieczna jest interwencja chirurgiczna. Zabieg ten nazywamy gingiwektomią (lub gingiwoplastyką, gdy modelujemy kształt dziąsła).
Polega on na precyzyjnym, chirurgicznym usunięciu nadmiaru tkanki dziąsłowej i przywróceniu jej fizjologicznego konturu. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym i jest on bezbolesny. Można go przeprowadzić tradycyjnie skalpelem lub przy użyciu nowoczesnego lasera. Gingiwektomia laserowa minimalizuje krwawienie, działa odkażająco i znacząco przyspiesza proces gojenia.
Profilaktyka jest najważniejsza
Choć nie mamy wpływu na genetykę czy konieczność przyjmowania niektórych leków, mamy ogromny wpływ na najczęstszą przyczynę przerostu - stan zapalny.
Fundamentem zdrowia jamy ustnej jest profilaktyka. Regularne i dokładne mycie zębów, używanie nici dentystycznej oraz płynów do płukania ust drastycznie redukuje ilość płytki bakteryjnej. Równie ważne są regularne wizyty kontrolne i profesjonalna higienizacja w gabinecie co najmniej raz na 6 miesięcy. Pozwala nam to na wczesne wykrycie ewentualnych problemów i natychmiastową reakcję.
Czytaj również: Jak dbać o zdrowe dziąsła?
Jeśli zauważasz u siebie obrzęk, zaczerwienienie lub powiększenie dziąseł, nie zwlekaj. Umów się na wizytę konsultacyjną, abyśmy mogli znaleźć przyczynę i skutecznie Ci pomóc.
